Erken Tunç Çağı’nda Kültepe-Kaniş Yerleşiminin Batı Sınırı Üzerine Bir Değerlendirme
Fikri Kulakoğlu1
, Elif Genç2, Güzel Öztürk3, Ryoichi Kontani4
1Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı, Ankara/TÜRKİYE 
https://ror.org/01wntqw50
2Çukurova Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı, Adana/TÜRKİYE https://ror.org/05wxkj555
3Balıkesir Üniversitesi, Mimari Restorasyon Programı, Balıkesir/TÜRKİYE https://ror.org/02tv7db43
4Notre Dame Seishin University, Okayama/JAPONYA https://ror.org/04t4jzh38
Anahtar Kelimeler: Kültepe-Kaniş, Orta Anadolu, Erken Tunç Çağı, MÖ 3. Binyıl, Yerleşim Düzeni, Hendek.
Özet
Kültepe (eski Kaniş), Kayseri il merkezinin 20 km kuzeydoğusunda, Erciyes Dağı’nın kuzeyinde uzanan ve Sarımsaklı Çayı tarafından sulanan verimli bir ovada yer almaktadır. Kaniş Höyüğü ve Aşağı Şehir olmak üzere iki bölümden oluşan yerleşimin çapı yaklaşık 2,5 km’dir. Bu boyutlarıyla sadece Anadolu’nun değil aynı zamanda eski Yakın Doğu’nun da en büyük Tunç Çağı kentlerinden biridir. Kültepe-Kaniş’te 1948 yılından bu yana sürdürülen kazı çalışmaları, arkeoloji dünyasına eşsiz eserler kazandırmış ve önemli keşiflere yol açmıştır. Doğal ve tarihi yolların kesiştiği merkezi ve stratejik konumu, onu MÖ 2. binyılın ilk çeyreğinde, diğer bir ifadeyle Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda Anadolu’nun en güçlü kent merkezlerinden biri hâline getirmiştir. Bu avantajlı konumu, şüphesiz kentin sadece MÖ 2. binyılda değil, aynı zamanda MÖ 3. binyılda da Anadolu, Mezopotamya ve Suriye arasında uluslararası bir ticaret ve sanat merkezine dönüşmesinde etkin bir rol oynamıştır. Bugüne kadar yapılan Erken Tunç Çağı araştırmaları, anıtsal kamu binalarının bulunduğu höyüğün merkezi kısmına odaklanmış ancak iskân sahasının ne kadar bir alana yayıldığı ve özel meskenlerin olup olmadığı sorusu henüz yanıtlanmamıştır. Bu sorulara cevap bulmak amacıyla son yıllarda höyüğün kuzeyinde ve batı yamacında bir dizi kazı gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, batı yamacı kazılarına odaklanmakta ve 2020-2021 yılı kazıları ışığında Erken Tunç Çağı yerleşiminin yayılım alanını ve kentin gelişim sürecini analiz etmektedir.
Atıf/Citation: Kulakoğlu, Fikri – Genç, Elif – Öztürk, Güzel – Kontani, Ryoichi “Erken Tunç Çağı’nda KültepeKaniş Yerleşiminin Batı Sınırı Üzerine Bir Değerlendirme”, Höyük 17, 2026, 19-42.
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
Etik Bildirim
hoyuk@ttk.gov.tr
Bu makale en az iki hakem tarafından çift taraflı kör hakemlik modeliyle incelendi. Benzerlik taraması yapılarak intihal içermediği teyit edildi.
Yapay Zeka Kullanımı
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zekâ tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, yazarlar tarafından bilimsel araştırma yöntemleri ve akademik etik ilkelere uygun şekilde üretilmiştir.
Çalışmanın Tasarlanması/Planning of the Study: Yazar/Author-1 (%40) - Yazar/Author-2 (%40) - Yazar/Author-3 (%0) - Yazar/Author-4 (%20)
Veri Toplanması/Collecting Data: Yazar/Author-1 (%40) - Yazar/Author-2 (%40) - Yazar/Author-3 (%0) - Yazar/Author-4 (%20)
Veri Analizi/Data Analysis: Yazar/Author-1 (%40) - Yazar/Author-2 (%40) - Yazar/Author-3 (%5) - Yazar/Author-4 (%15)
Makalenin Yazımı/Writing the Article: Yazar/Author-1 (%40) - Yazar/Author-2 (%40) - Yazar/Author-3 (%0) - Yazar/Author-4 (%20)
Makale Gönderimi ve Revizyonu/ Submission of the Article and Revisions: Yazar/Author-1 (%40) - Yazar/Author-2 (%50) - Yazar/Author-3 (%0) -Yazar/Author-4 (%10)
Çıkar çatışması beyan edilmemiştir .
Lisans
Bu makale Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisans (CC BY-NC) ile lisanslanmıştır.
Kültepe’de yürütülen kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izni ve maddi desteği ile Türk Tarih Kurumu Başkanlığı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dekanlığı, Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı, Kayseri Valiliği ve Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın sağladığı maddi kaynaklarla desteklenmiştir. Tüm kurumlara destekleri için müteşekkiriz.