Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği

Eşref Abay; Ferhat Erikan; Şerife Çakar Kahraman; Dilek Öztürk; Muhip Çarkı; Büşra Özlem Yağan

doi:10.37879/hoyuk.2026.1.175

Eşref Abay^¹, Ferhat Erikan^², Şerife Çakar Kahraman^³, Dilek Öztürk^⁴, Muhip Çarkı^⁵, Büşra Özlem Yağan^⁶

¹Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, İzmir/TÜRKİYE https://ror.org/02eaafc18
²Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, İzmir/TÜRKİYE https://ror.org/02eaafc18
³Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Niğde/TÜRKİYE https://ror.org/03ejnre35
⁴Ege Üniversitesi, Bergama Meslek Yüksekokulu, Eser Koruma Programı, İzmir/TÜRKİYE https://ror.org/02eaafc18
⁵Koç Üniversitesi, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü, İstanbul/TÜRKİYE https://ror.org/00jzwgz36
⁶Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, İzmir/TÜRKİYE https://ror.org/02eaafc18

Anahtar Kelimeler: Beycesultan Höyük, Yukarı Menderes Havzası, Bizans Dönemi, Şarap İşliği, İşlik Alanı.

Özet

Batı Anadolu’nun önemli höyük yerleşimlerinden biri olan Beycesultan Höyüğü’nde, 1954-1959 yılları arasında Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü tarafından yürütülen kazılarda Bizans Dönemi’ne ait tabakalar açığa çıkarılmıştır. Üç evreli olduğu belirtilen bu tabakalara ilişkin ayrıntılı bir yayın bugüne kadar yapılmamıştır. Önceki çalışmalarda, 6. yüzyıla tarihlenen bir kilisenin varlığından söz edilmiş; 7-9. yüzyıllarda Arap akınlarının bölgede yarattığı siyasal ve toplumsal istikrarsızlık sonucunda Beycesultan’daki yerleşimin önemini yitirdiği ileri sürülmüştür. Bu değerlendirmelere dayanarak 10. ve 11. yüzyıllarda Beycesultan’da tahkimli bir Bizans yerleşiminin var olduğu da ileri sürülmüştür.

2007 yılında başlatılan yeni dönem kazılarında, yerleşimin Batı Konisi üzerinde 9-11. yüzyıllara tarihlenen, üç evreli Bizans Dönemi tabakaları ortaya çıkarılmıştır. Bu tabakalarda herhangi bir kurumsal yapıya rastlanmamış; buna karşılık çok odalı sivil mimari yapılar ile bunlarla ilişkili sırlı ve sırsız seramikler, cam, metal, fildişi ve kemikten yapılmış çok sayıda küçük buluntu ele geçirilmiştir. İlk ve yeni dönem kazılarının sonuçları doğrultusunda, höyüğün Doğu Konisi üzerinde Bizans Dönemi’ne ait bir yerleşimin bulunmadığı görüşü uzun süre kabul görmüştür.

Yerleşimin Doğu Konisi’nin güney yamacında 2020-2021 yıllarında başlatılan kazı çalışmaları ise bu görüşün yeniden değerlendirilmesini gerekli kılan önemli veriler ortaya koymuştur. Bu çalışmalar, söz konusu alanın en erken 6. yüzyılda bir işlik alanı olarak kullanıldığını, uzun bir aradan sonra 10. ve 11. yüzyıllarda da aynı işlevini sürdürdüğünü göstermektedir. Yerleşimin güney eteklerinde konumlanan bu işlik alanının, Menderes Nehri’nin sağladığı su kaynaklarından yararlanmak amacıyla bu noktada kurulmuş olması kuvvetle muhtemeldir. Özellikle 6. yüzyıla tarihlenen şarap işliği, bölgede günümüzde de önemini koruyan bağcılık geleneğinin erken bir örneğini temsil etmektedir.

Atıf/Citation: Abay, Eşref – Erikan, Ferhat – Çakar Kahraman, Şerife – Öztürk, Dilek – Çarkı, Muhip – Yağan, Büşra Özlem, “Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği”, Höyük 17, 2026, 175-192.

Etik Komite Onayı

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Etik Bildirim
hoyuk@ttk.gov.tr

Değerlendirme

Bu makale en az iki hakem tarafından çift taraflı kör hakemlik modeliyle incelendi. Benzerlik taraması yapılarak intihal içermediği teyit edildi.

Yapay Zeka Kullanımı
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zekâ tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, yazarlar tarafından bilimsel araştırma yöntemleri ve akademik etik ilkelere uygun şekilde üretilmiştir.

Yazar Katkıları

Çalışmanın Tasarlanması/Planning of the Study: Yazar/Author-1 (%35) - Yazar/Author-2 (%15) - Yazar/Author-3 (%15) - Yazar/Author-4 (%15) - Yazar/Author-5 (%15) - Yazar/Author-6 (%5)
Veri Toplanması/Collecting Data : Yazar/Author-1 (%35) - Yazar/Author-2 (%15) - Yazar/Author-3 (%15) - Yazar/Author-4 (%15) - Yazar/Author-5 (%15) - Yazar/Author-6 (%5)
Veri Analizi/Data Analysis : Yazar/Author-1 (%35) - Yazar/Author-2 (%15) - Yazar/Author-3 (%15) - Yazar/Author-4 (%15) - Yazar/Author-5 (%15) - Yazar/Author-6 (%5)
Makalenin Yazımı/Writing the Article : Yazar/Author-1 (%35) - Yazar/Author-2 (%15) - Yazar/Author-3 (%15) - Yazar/Author-4 (%15) - Yazar/Author-5 (%15) - Yazar/Author-6 (%5)
Makale Gönderimi ve Revizyonu/Submission of the Article and Revisions : Yazar/Author-1 (%40) - Yazar/Author-2 (%30) - Yazar/Author-3 (%5) - Yazar/Author-4 (%10) - Yazar/Author-5 (%10) - Yazar/Author-6 (%5)

Çıkar Çatışması

Çıkar çatışması beyan edilmemiştir.

Lisans
Bu makale Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisans (CC BY-NC) ile lisanslanmıştır.

BibTex	`@article{ hoyuk146, doi = {10.37879/hoyuk.2026.1.175}, author = {Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan}, title = {Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği}, journal = {Höyük}, year = {2026}, number = {}, pages = {175-192}, publisher = {Türk Tarih Kurumu} }`
RIS	`TY - JOUR AU - Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan PY - 2026 TI - Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği SP - 175 EP - 192 JO - Höyük J2 - Höyük IS - PB - DO - 10.37879/hoyuk.2026.1.175 ER -`
EndNote	`%0 Journal Article %A Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan %T Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği %J Höyük %D 2026 %N %P 175-192 %R 10.37879/hoyuk.2026.1.175`
APA	Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan (2026). Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği. Höyük, (), 175-192. doi:10.37879/hoyuk.2026.1.175
MLA	Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan. "Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği" Höyük, no. , 2026, pp. 175-192. doi:10.37879/hoyuk.2026.1.175.
Chicago	Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan. "Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği" Höyük no. (2026): 175-192. https://doi.org/10.37879/hoyuk.2026.1.175.
AMA	Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan. Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği. Höyük. 2026; (): 175-192. doi:10.37879/hoyuk.2026.1.175.
Vancouver	Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan. Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği. Höyük. 2026; (): 175-192. doi:10.37879/hoyuk.2026.1.175
ISNAD	Eşref Abay, Ferhat Erikan, Şerife Çakar Kahraman, Dilek Öztürk, Muhip Çarkı, Büşra Özlem Yağan. "Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği". Höyük (2026): 175-192. https://doi.org/10.37879/hoyuk.2026.1.175.

Beycesultan Bizans Dönemi’ne Dair Yeni Veriler ve Şarap İşliği

Özet

Cite As