Orta Anadolu’nun Kuzeyinde Erken Tunç Çağı Çanak Çömleğinin Özellikleri ve Kronolojisine Genel Bir Bakış
Ankara University, Faculty of Language and History-Geography , Department of Archaeology, Ankara/TÜRKİYE https://ror.org/01wntqw50
Anahtar Kelimeler: Seramik, Erken Tunç Çağı, Orta Anadolu, Çark yapımı seramik, Kronoloji
Özet
Bu çalışma, Orta Anadolu’nun kuzeyinde Erken Tunç Çağı boyunca seramik kültürünün karakteristik özelliklerini belirlemeyi ve kronolojik gelişimini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, Geç Kalkolitik’ten Erken Tunç Çağı’na geçiş ve Erken Tunç Çağı’ndan Orta Tunç Çağı’na geçiş sürecindeki seramik kültürünü de içermektedir. Bölgede uzun süre kullanılan seramiklerin yanında sadece belli bir süre boyunca bölgesel kullanımı olan boyalı seramiklerin varlığı bilinmektedir. Bu çerçevede bölgesel kronoloji için önemli olan siyah, gri, kırmızı ve kahverengi astarlı ve perdahlı seramik grupları ile birlikte Çıradere Seramiği, Delice Boyalıları, intermediate seramiği, Alişar III boyalıları değerlendirilerek devamlılık ve değişim süreçleri belirlenmeye çalışılmıştır. Orta Anadolu’da çark yapımı seramik ETÇ 2’den itibaren ithal seramiklerle ortaya çıkar ve yerel üretimle devam etmektedir. Çark yapımı seramiğin Orta Anadolu’daki coğrafi dağılımı ve kuzeye kadarki alanda görülmesi Mezopotamya ve Suriye kültürel ilişkileri bakımından dikkat çekicidir. Orta Anadolu’da kronolojiye katkı sağlayan tankard, depas, çaydanlık, Suriye şişesi, kadeh gibi çeşitli formlar dağılım alanı ve bölgesel ilişkiler bakımından değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Batı Anadolu’ya göre Orta Anadolu’da daha uzun bir sürece yayılan Erken Tunç Çağı Orta Anadolu’nun kuzey kesiminde Erken Tunç Çağı boyunca seramik kültüründe büyük oranda devamlılığın olduğu, ithal formlarla birlikte bölgesel ilişkilerin ETÇ 2’de başlayıp ETÇ 3 döneminde giderek arttığı anlaşılmaktadır. Geç Kalkolitik Çağ’dan itibaren Erken Tunç Çağı 1 döneminde devam eden seramik kültürü, bölge içinde kültürel devamlılığı göstermektedir. Çıradere boyalıları gibi bazı yerel seramik geleneklerinin varlığı Erken Tunç Çağı’nda lokal seramik kültüründeki değişim ve yeniliğin olduğunu göstermesi bakımından önemlidir.

